Een hoopverlener. Zo omschrijft Mine haar rol als ervaringsdeskundige in één woord. “Als deelnemers zien dat ik hersteld ben, biedt dat hoop.”
Als collega die het langst in dienst is heeft Mine veel veranderingen binnen de organisatie meegemaakt. We gingen met haar in gesprek over haar verhaal, als collega en als ervaringsdeskundige.
Collega’s kennen haar als een veelzijdige, veerkrachtige vrouw met gevoel voor humor en een flinke dosis ongezouten meningen. Kenmerkend voor haar zijn haar muts en jas – die ze vaak binnen draagt, want het is volgens Mine altijd koud – en haar neiging om net iets te laat binnen te komen. Steunpunt Zelfregie & Herstel is nauwelijks zonder haar voor te stellen.
Als je haar vraagt wat ze doet bij Steunpunt, volgt er steevast een hele reeks aan werkzaamheden. Ze is trainer, ontwikkelaar, stagecoördinator, ervaringsdeskundige, en herstelondersteuner. Een hele hoop petten dus.
Toen Mine in 2012 begon, heette Steunpunt Zelfregie & Herstel nog Steunpunt GGZ Utrecht. “Ik was heel specifiek op zoek naar een plek waar ik cultuursensitief werken onder de aandacht kon brengen,” vertelt ze.
Op haar vorige werk gingen er dingen op dat gebied vaak mis, terwijl Steunpunt GGZ Utrecht juist meer aandacht wilde geven aan cultuursensitief werken. “Ik werd meteen aangenomen en heb toen veel mogen doen op gebied van communitybenadering met de migrantenpopulatie en de vraagstukken die daar speelde.”
“Daarnaast heb ik ook als POH-GGZ gewerkt en ben ik daarvoor opgeleid,” zegt Mine. “Dat heb ik zo’n zeven jaar gedaan. En toen ben ik uitgevallen.”
Als het leven anders loopt
Soms komt alles samen en wordt het te veel. Privé loopt het mis, werk vraagt te veel, of het leven voelt simpelweg als iets dat niet meewerkt. Veel van onze trainingen sluiten hierop aan.
“We willen op een laagdrempelige manier mensen handvatten bieden om zich weer staande te houden,” vertelt Mine. “Ik kan hier echt met deelnemers meedenken. Ik ben zelf twee keer uitgevallen en weet hoe ingrijpend dat kan zijn.”
Onze trainingen en workshops worden altijd gegeven door ervaringsdeskundigen. Door de erkenning die zij kunnen bieden, voelen deelnemers zich sneller gezien en begrepen. Dat maakt onze ondersteuning anders dan een behandeling door een hulpverlener. “Je kunt makkelijker samen onderzoeken naar wat passend is,” legt Mine uit. “Door wat ik zelf heb meegemaakt, herken ik vaak iets in de deelnemers die ik ondersteun. Daardoor kan ik hun gevoelens beter begrijpen en verwoorden.”
“Ervaringsdeskundige zijn betekent voor mij dat je een hoopverlener bent in plaats van een hulpverlener.”
“Als mensen herkenning vinden merk je dat meteen,” voegt ze toe. “Hun ogen gaan open, zo van: Wauw, ik dacht ik dat ik de enige was. Het geeft hun een bepaalde kracht. Zo van: jij bent ook door shit gegaan, maar kijk waar je nu staat. Ervaringsdeskundige zijn betekent voor mij dat je een hoopverlener bent in plaats van een hulpverlener.”
Tegelijkertijd is elk verhaal anders. “Ik kijk altijd naar wat passend is voor de deelnemer,” aldus Mine. “Natuurlijk neem ik mijn eigen ervaringen mee, maar er zijn ook dingen die ik gewoon niet weet. We doen het samen, maar de deelnemer houdt de regie. De deelnemer bepaalt.”
Rouw en Verlies
“Ik geloof niet dat je een verlies een plek kunt geven, maar dat je het leert anders vast te houden.”
Cultuursensitief werken binnen mentale gezondheid en herstel
“De samenleving wordt steeds diverser – we kunnen niet blijven hangen in ons eigen referentiekader,” zegt Mine. “Ieder mens doet ertoe en heeft wat te bieden. Zolang we onze ogen daarvoor sluiten, ontstaat er geen ruimte voor verbinding.”
Want juist dat staat centraal in cultuursensitief werken: menselijk contact. Mine: “Door die verbinding krijg je oog voor iemands cultuur en voor bepaalde gedragscodes binnen een cultuur. Hoe iemand zich beweegt of omgaat met oogcontact, bijvoorbeeld.”
“In plaats van direct aannames te doen, zoals dat iemand geen behoefte heeft aan een gesprek, is het belangrijk om echt in iemands belevingswereld te stappen. Om dat te kunnen doen moet je je ook bewust zijn van je eigen culturele bagage en met welke lens jij bij voorbaat al kijkt naar iemand. Want zolang je daar niet bewust van bent, kun je hoog en laag springen, maar zul je de ander nauwelijks kunnen begrijpen.”
Mine ziet dit dagelijks in de praktijk terug. Tijdens een training was er bijvoorbeeld een deelnemer die telkens te laat kwam, wat irritatie opriep in de groep. Mine: “In plaats van die irritatie te laten sudderen, ben ik het gesprek aangegaan.”
Het bleek dat de deelnemer het erg zwaar had: ze woonde alleen en had te maken met verschillende uitdagingen. “Dat ze überhaupt aanwezig kon zijn, was al een grote stap,” herinnert Mine zich. “Toen ze dat vertelde, ontstond er begrip. Zolang je dat kunt openbreken op een respectvolle manier, zonder oordeel maar vanuit gelijkwaardigheid, ontstaan er mooie dingen.”
15 jaar binnen Steunpunt
Na 15 jaar is Steunpunt Zelfregie & Herstel een heel andere organisatie geworden. Mine heeft zelf meegemaakt hoe nieuwe directies en collega’s de sfeer en cultuur steeds verder hebben gevormd.
“Toen ik net bij Steunpunt binnenkwam, was het een beetje een warboel,” zegt Mine lachend. “Nu hebben we werkschema’s, duidelijke afspraken en richtlijnen. In dat opzicht heb ik de organisatie door de jaren heen zeker zien professionaliseren.”
“Daarnaast brachten nieuwe collega’s een nieuwe energie om samen te werken aan een (mentaal) gezondere samenleving. Dat, samen met de nieuwe naam en rebranding, zorgde voor een nieuw imago, waardoor we als organisatie hebben kunnen groeien.”
Als Mine wordt gevraagd waarom Steunpunt nog lang moet blijven bestaan, antwoordt ze zonder twijfel: “Mensen die bij ons binnenkomen, herontdekken zichzelf. Door de veiligheid en gelijkwaardigheid die ze hier ervaren, kunnen ze sneller bij hun kern komen en voelen ze de ruimte om er te mogen zijn. We zien hen waar zij zichzelf niet zien.”
“We zien hen waar zij zichzelf niet zien.”
Hoewel Steunpunt Zelfregie & Herstel streeft naar een laagdrempelige en vertrouwde plek voor iedereen die zich niet lekker in zijn of haar vel voelt, blijft het voor sommige mensen een grote stap om binnen te lopen.
Mine adviseert: “Als je twijfelt, moet je juist komen. Je kunt bij ons altijd langskomen, ook gewoon voor een vrijblijvend gesprek. Ik denk dat we veel te bieden hebben, en ik zou het heel mooi vinden als mensen openstaan om ons te leren kennen. Je bent van harte welkom!”
